April 1945: Moeizame bevrijding van Otterlo

Zondag 15 april 1945 bereiken de Canadezen de Veluwe: de bevrijding is begonnen. De troepen trekken eerst richting vliegveld Deelen en nemen het zonder veel Duitse weerstand in. Dan door naar Het Nationale Park de Hoge Veluwe. Sinds september 1944 is hier in museum Kröller-Müller een noodziekenhuis van het Rode Kruis gevestigd, waar de Canadezen rond het middaguur met veel enthousiasme worden ontvangen.​

Otterlo bevrijd of niet..
Ze trekken verder en tegen 18.00 uur naderen de eerste tanks het dorp Otterlo ter hoogte van boerderij De Houtkamp. Daar nemen de Duitsers vanaf de Hoenderloseweg de voorste tank onder vuur. De tank vuurt terug. Bij deze beschietingen over en weer worden Vader Willem en zoon Sander van de Ham bij hun huis aan de Hoenderloseweg dodelijk getroffen. De voorste tank trekt vervolgens ter verkenning richting Dorpsstraat. De overige tanks wachten op de Hoge Veluwe. 

Aan het begin van de Dorpsstraat, iets voorbij het kerkhof, wordt de Canadese tank door een Duits kanon beschoten en uitgeschakeld. Onder de tankbemanning vallen drie doden en een zwaargewonde. De rest van de tankcolonne trekt zich dan terug op de Hoge Veluwe en brengt in de omgeving van het museum de nacht door. Maandagmorgen wordt de bevrijding voortgezet en al vroeg rukken de tanks weer op. Otterlo wordt nu zowel uit oostelijke als zuidelijke richting benaderd en gemakkelijk op de Duitsers veroverd. Aan het eind van de middag gaat het richting De Harskamp, waar zware gevechten volgen, waarna een deel van de troepen terugtrekt richting Otterlo. Ze betrekken stellingen ter hoogte van de Genieweg en grendelen de weg naar Hoenderloo af. De geallieerden vestigen hun hoofdkwartier in de Hervormde Kerk in Otterlo. Ongeveer zeshonderd man worden ingekwartierd in de kerk, de school en huizen in het dorp. Otterlo lijkt maandagavond 16 april bevrijd…

Zware strijd
In de nacht echter, tegen 3.00 uur, stormt een achthonderd man sterke Duitse infanterie-eenheid het dorp in. Ze willen zich terugtrekken op de ‘Pantherstellung’, de Duitse verdedigingslinie. Overal breken gevechten uit, vaak man-tegen-man. Er heerst chaos in het dorp. Een ware slag in en om Otterlo is uitgebroken, die de hele nacht voortduurt. De gevechten zijn uitermate hevig: het ene moment lijken de geallieerden te winnen, het volgende moment lijken de Duitsers weer heer en meester over het dorp. In de vroege ochtend vluchten vier Canadese soldaten het Nationale Park in en maken daar toevallig contact met een Britse tankeenheid. Die sturen op 17 april bij het aanbreken van de dag versterking. Een eenheid Churchilltanks en twee vlammenwerpers trekken het dorp in. Na zware verliezen aan beide zijden komen de Canadezen en Engelsen als overwinnaars uit deze strijd. Het dorp betreurt naast de geallieerde gevallenen vier doden onder de bevolking.

Locaties oorlogsherinneringen

Evenementen rondom militaire historie