November 1944: Operatie Pegasus 2 bij de Heidebloemplas

Na de mislukte Slag om Arnhem in september 1944, houden zo’n 400 Airbornes zich verborgen in de omgeving van Ede. Er wordt besloten hen terug te brengen naar de eigen troepen, ten zuiden van de Rijn. Tijdens Operatie Pegasus 1 in oktober ontsnapt zo'n 139 man. ​

In november wordt een tweede ontsnappingsoperatie gepland. Op 16 november worden de airbornes verzameld in een kippenschuur in Meulunteren. De eerste nacht verplaatst de groep van zo’n 90 personen zich naar het Wekeromse Zand, waar zij de volgende dag doorbrengen.

De tweede nacht gaat de groep, via ontmoetingspunt boerderij Westerode, richting de Rijn. Daar lukt het niet om alle andere groepen te laten aansluiten. Hierdoor komt men achter te lopen op het geplande tijdschema. Ze trekken verder via het Mosselse Veld richting Planken Wambuis. Rond tien uur op die zaterdagavond  besluit de Britse commandant majoor Maguire om een kortere route te nemen. Dit tegen het advies in van het Edese verzet. Bij het afslaan van de geplande route verliest hij al een deel van zijn achterhoede.

Vlakbij de Hindekamp belandt de groep van nog ruim 80 man midden tussen de Duitse artillerieopstellingen. Na een Duits ‘halt’ verspreidt een gedeelte van de groep zich in de struiken. Bij het verder gaan blijft de helft onwetend achter. Bij de Heidebloemlaan blijkt nog slecht 40 man aanwezig te zijn. De commandant gaat met twee gidsen terug om de rest op te halen.

Wanneer de achterblijvers weer op pad gaan, worden ze opnieuw gestopt door de Duitsers. De leider van de achterblijvers, majoor Coke, antwoordt niet en de Duitsers reageren met schoten uit hun machinepistolen. Er vallen gewonden en er worden Britse soldaten, geallieerden en airbornes krijgsgevangenen gemaakt. Majoor Coke verdwaalt bij het wegkomen en arriveert ‘s nachts bij de boerderij van Schriek. Hier is een stafkwartier van een Duitse artilleriebatterij gevestigd. De wachtpost ontdekt hem en opent het vuur. Coke overlijdt aan zijn verwondingen.

De Britse commendant majoor Maguire en zijn groep van geallieerde militairen horen dit vuurgevecht achter hen als ze op weg zijn naar de Rijksweg. Bij het oversteken daarvan volgt vijandelijk mitrailleurvuur van alle kanten. Er wordt amper teruggevochten, want het ontbreekt aan vuurkracht. Van de voorhoede zijn uiteindelijk nog 17 man bijeen, waaronder Maguire en twee Nederlandse gidsen.

Ze passeren de in aanleg zijnde Rijksweg en stoppen langs de spoorbaan. Daar worden ze in de vroege ochtend van 18 november gevangen genomen. Slechts kleine groepjes weten uiteindelijk de Rijn te bereiken. Van de 116 airbornes die begonnen aan deze tocht bereiken maar zeven personen het bevrijde gebied.

Locaties in de buurt

Locaties oorlogsherinneringen

Evenementen rondom militaire historie