September 1944: Vliegtuigcrash op Planken Wambuis

In het bos vlak bij de Oud-Reemsterheide staat een klein monument.  Het herinnert aan de op 23 september 1944 bij de Slag om Arnhem omgekomen bemanningsleden van de Britse Stirling Bommenwerper LJ 883. Dit vliegtuig, van het 570 Squadron stort neer, nadat het tijdens een bevoorradingsvlucht voor de airbornetroepen bij Oosterbeek wordt geraakt door Duits luchtafweergeschut (FLAK). Flight Officer is William ‘Billy’ Kirkham van de Royal Air Force.​

Acht jonge mannen
Op 17 september maken Billy, 21 jaar oud, en zijn bemanning deel uit van de luchtbrug tussen Engeland en Arnhem en ze trekken een glider naar de landingszone in Wolfheze. Zijn tweede ‘sortie’ is op 18 september voor een bevoorradingsvlucht. FLAK neemt het toestel bij Arnhem onder vuur, maar ze keren behouden terug op vliegbasis Harwell in Berkshire. De derde vlucht is op 20 september, weer een bevoorradingsvlucht, steeds meer gehinderd door FLAK. De Duitsers hebben zelfs gecamoufleerd luchtdoelgeschut op rijnaken opgesteld. De vierde en laatste bevoorradingsvlucht in de Operatie Market Garden is op 23 september en acht jonge Royal Air Force mannen vormen de bemanning van de Stirling LJ883: 

F/O William Kirkham, piloot, 21 jaar ; F/O Ernest Brown, navigator, 20 jaar; 
Sgt Harrod Ashton, technicus, 22 jaar; F/O Morris Hand, radioman, 26 jaar;
F/O David Atkinson, bommenwerper, 23 jaar; F/sgt George Wood, staartschutter;
L/Cpl G. Reardon, despatcher (transporter), 31 jaar; Driver S. Badman, despatcher 

Bevoorrading
Ze maken met 13 andere Stirlings een bevoorradingsvlucht, met 24 containers en 4  manden met wapens, munitie, voedsel en medicamenten aan boord. Drie van de 14 toestellen maken een noodlanding in Engeland, België en Randwijk. In de namiddag crashen nog eens drie Stirlings van dit Squadron vlakbij Arnhem, in Quadenoord,  Heteren en Planken Wambuis. 

Twee overlevenden
Het toestel van Kirkham wordt eerst geraakt aan de linkervleugel. Voordat de staartschutter dat kan melden aan de piloot volgt nog een salvo granaten en met brandende motor crasht het toestel in Planken Wambuis. De staartkoepel met staartschutter Wood ligt meters verderop. Wood komt zelf redelijk ongedeerd uit het toestel en kijkt wat er te redden is. Inmiddels is ook de munitie gaan exploderen. De gewonde Despatcher Badham probeert collega Reardon te redden. Maar Wood en hij zijn de enige overlevenden.

Para’s
Even later horen zij stemmen en het wachtwoord ‘John Bull’ wordt geroepen. Wood antwoordt met ‘Uncle Sam’. Het zijn twee para’s van het 10de Parachute bataljon en ze hebben de crash gezien. Zij nemen Wood en Badham mee naar nog zeven collega’s in hun schuilplaats in het bos, gemaakt van grondzeilen, takken en mos. ’s Avonds gaat Wood met twee para’s naar de boerderij op Nieuw Reemst. Daar krijgen ze brood en water van boer Aalderink, ander voedsel is er niet meer!
Zondag 24 september ontmoeten ze op een andere plek in het bos de jonge arts luitenant Donald Olliff van het 133e Veldhospitaal. Deze arts houdt zich met dertig hospikken in de buurt verscholen, nadat zij op 18 september de dropzone op de Ginkelse Heide gemist hebben. Hij constateert dat Badham zijn ribben heeft gekneusd.  

Pegasus 1
Dezelfde dag nog belt jachtopziener Schriek van de Hindekamp naar het hoofdkwartier van het Edes verzet en vertelt dat er ´tommies´ bij Nieuw Reemst in het bos zitten. Het verzet maakt een plan en haalt de meeste parachutisten uit het bos en ze lopen over de Eder Heide richting Lunteren. Een groot aantal wordt ondergebracht in de schaapskooi van Gijs Jansen aan de Zecksteeg. Twee gewonden, waaronder Badham worden met paard en wagen over de Rijksweg naar Ede vervoerd. Eerst krijgen zij onderdak bij mevrouw Dulfer-Ploeg aan de Grotestraat in Ede. Driver Badham gaat op 22 oktober mee in de grote geslaagde ontsnappingsoperatie Pegasus 1, waarbij het verzet 140 man door Duitse linies terugbrengt naar de eigen troepen zuidelijk van de Rijn. 

Speciale opdracht
George Wood komt terecht bij geheim agent Gilbert Sadi Kirschen en hij helpt bij het coderen en decoderen van berichten. Men vraagt hem bijzonder filmmateriaal naar Nijmegen te brengen. Het lukt Wood op 3 oktober via een geheime route in de Betuwe te komen en na een hachelijke tocht bereikt hij het hoofdkwartier. Op 7 oktober vliegt Wood met een Dakota terug naar Engeland. Hij stond al als vermist te boek, dus de blijdschap daar is groot! 

Locaties in de buurt

Locaties oorlogsherinneringen