Het onderwijs in Ede na de oorlog

Snoepgoed en beperkingen
De Canadezen hebben op 17 april 1945 Ede Bevrijd. De militairen kunnen door gebrek aan transportmiddelen nog niet naar Canada terug, maar verblijven tot november 1945 in Ede. De Canadezen hebben chocolade, kauwgum en andere snoepgoed wat nergens anders is te krijgen. 

En als vanzelf zoekt de jeugd het gezelschap van deze militairen. De Edese autoriteiten maken zich daarom zorgen om de Edese jeugd. Jongens en meisjes jonger dan 16 jaar mogen vanaf 21.00 uur niet meer in cafés en restaurants komen. Ze mogen zelfs niet op straat zijn. Jongeren boven de 16 mogen vanaf 22.00 uur niet meer in openbare gelegenheden komen. Er is wel een verschil: voor jongens geldt dat tot 18 jaar, voor meiden tot 21…

Schooljeugd verspreid
De jeugd is aan het ‘verwilderen’, zo vindt men. Ze hebben teveel vrije tijd. Want met het lager- en voortgezet onderwijs is het, vooral in het dorp Ede, nog droevig gesteld. Zo zijn de Rooms-Katholieke en de openbare lagere scholen en de Christelijke ULO in september 1944 door oorlogshandelingen verwoest. Daarnaast zijn bijna alle andere schoolgebouwen beschadigd. En het duurt geruime tijd voordat ze hersteld zijn. Ook gebruiken Canadese militairen twee  schoolgebouwen aan de Telefoonweg en het Maandereind als legeringsruimte. De leerlingen van die scholen krijgen op allerlei andere plaatsen les, zoals in kerken, consistoriekamers en kleuterscholen. De HBS en het Gymnasium in Ede zijn gehuisvest in particuliere huizen rondom het kruispunt Brouwerstraat – Molenstraat. Omdat de leerlingen zo verspreid zijn ondergebracht is er nog maar weinig saamhorigheidsgevoel. Van de noodzakelijk controle is al helemaal geen sprake meer. Iedere onderwijzer probeert er het beste van te maken. Maar veel scholen kunnen slechts halve dagen les geven, omdat men de gebouwen vaak met andere scholen moet delen.

Discipline
De Edese bevolking geeft de Canadezen de schuld van deze vervelende toestand. Pogingen van het gemeentebestuur om de scholen beschikbaar te maken lopen op niets uit, want de Canadezen weigeren hun medewerking, met goede redenen. Het is nl. met gezamenlijke huisvesting al moeilijk genoeg om de discipline onder de niet meer actieve soldaten te handhaven. Ze vervelen zich en wachten op dag dat ze naar Canada kunnen terugkeren. Als ze nog meer verspreid worden over Ede wordt handhaving bijna onmogelijk. In november 1945 verlaten de Canadezen Ede. Maar pas begin 1946 slagen het gemeentebestuur en het onderwijzend personeel er in het Onderwijs in Ede weer enigszins normaal te laten verlopen. 

Locaties in de buurt

Locaties oorlogsherinneringen