Oktober 1944: Incredible patrol langs de Arnhemseweg

In oktober 1944 is Nederland ten zuiden van de rivieren bevrijd. Daarboven heersen de Duitsers en Ede is net achter de Duitse frontlijn komen te liggen. De Amerikanen zitten aan de zuidkant van de Rijn. Op 20 oktober geeft generaal Higgins aan luitenant Hugo Sims de opdracht om hem een krijgsgevangene te brengen.​

Als plichtsgetrouw inlichtingenofficier gaat Sims de opdracht aan. Na tien nachten vele patrouilles te hebben uitgezonden zonder resultaat, besluit Sims om de opdracht zelf met een modelpatrouille uit te voeren. Het doel is om zo’n 10 kilometer achter de linies waarnemingen te doen van Duitse troepenverplaatsingen en om daar enkele krijgsgevangenen te halen.

Ze vormen het plan om de eerste nacht door de vijandelijke stellingen heen te trekken, de dag door te brengen in een huis aan de weg Arnhem-Ede (N224) en om de tweede nacht weer terug te keren, eventueel met een auto. 

Op 30 oktober is het zover. Het is een donkere nacht met lichte regenval. Een ideale omstandigheid. Na de maaltijd vertrekken ze. Ze steken over in de buurt van kasteel Doorwerth en rond acht uur krijgen ze gelijk natte voeten bij het passeren van een kleiplas. Ze gaan dwars door Duitse stellingen, passeren slapende Duitsers op zo’n twintig meter en lopen langs een groot munitiedepot.

Uiteindelijk komen ze perfect uit bij Planken Wambuis en ze besluiten om richting Ede te lopen. Na twee kilometer komen ze aan bij twee kleine huizen aan de Arnhemseweg. Op nr 75 woont boswachter J. Ruiter. Op de voorgevel staat een klein rood kruis, wat ‘noodhospitaal’ betekent.

2 krijgsgevangenen
Leden van de patrouille, Sergeant Majoor Frank en soldaat Nicolai, horen snurkgeluiden en gaan via de achterdeur naar binnen. In de voorkamer treffen ze twee slapende Duitse officieren aan. Die worden gelijk krijgsgevangen gemaakt en Sims besluit het huis als observatiepost in te richten. Op zolder installeert hij de radio en geeft gelijk door dat de operatie tot nu toe succesvol verloopt. Het is dan inmiddels vijf uur in de ochtend.

8 Nederlanders
Om zeven uur komt er een 16-jarige burgerjongen aan de voordeur. Hij zegt dat zijn broer er ook aankomt en dat hij bij het verzet zit. Die ochtend komen er zo nog zes onverwachte gasten van de patrouille langs. De burgers wisten dat huis leeg was en kwamen kijken of er nog wat van hun gading was achtergebleven. De voedselschaarste was groot in die maanden en dit ‘plunderen’ kwam vaak voor. Alle acht Nederlanders moeten in het huis blijven en mogen niet verder voordat de patrouille is vertrokken.

3 krijgsgevangenen
Rond het middaguur komt er meer verkeer op de weg. Veel militaire vrachtwagens rijden van Ede naar Arnhem. Plotseling komt er een Duitser naar het huis om water te drinken. Het blijkt te gaan om een Duitse postbode. Hij wordt gevoegd bij de twee krijgsgevangenen.

6 Krijgsgevangenen
Twee uur later arriveert een Duitse militair met twee paarden. Hij geeft de paarden te drinken en wordt de vierde krijgsgevangene. Sergeant Majoor Frank ondervraagt de Duitsers en Sims zendt de informatie gelijk door naar de zuidkant van de Rijn. Aan het eind van de middag worden nog twee Duitsers krijgsgevangenen genomen.

7 Krijgsgevangenen
Ze moeten zich gaan voorbereiden op de terugtocht. Als het donker wordt, proberen ze  buiten een vrachtwagen te bemachtigen. Sergeant Majoor Frank gaat samen met de Duitse postbode aan de kant van de weg staan. Onverwachts stopt een Duitse motorrijder, hij wordt als zevende vastgehouden. 

20 Krijgsgevangenen
Rond acht uur weet het tweetal een 5 Tons vrachtwagen te stoppen. De chauffeur probeert tegen te werken, maar de dreiging van een tommygun helpt hem te luisteren. In de laadbak zitten dertien SS-soldaten die zich snel over geven. Met inmiddels twintig Duitse gevangenen stappen de vier Amerikaanse soldaten in de vrachtwagen. Voorin zitten de chauffeur plus luitenant Sims en Sergeant Majoor Frank.

21 Krijgsgevangenen
Al vrij snel valt de wagen stil en een amfibische Volkswagen stopt. Een SS officier begint te schreeuwen dat hij de weg blokkeert. De Duitse kapitein wordt gearresteerd en ook hij moet plaatsnemen in de laadbak. Zo rijden ze richting het zuiden. Ze naderen de A12 in aanleg. Op 7 kilometer van de Rijn komt de vrachtwagen vast te zitten op een zandweg. 

De Amerikanen laten de Duitsers uitstappen en op dat moment probeert de SS-kapitein te ontsnappen. Soldaat Nicolai roept “STOP” en er vallen twee schoten. Even later komt hij uit het bos teruggelopen met de kapitein. “Hände hoch” zijn de enige twee Duitse woorden die hij kent.

Marcheren door Renkum
Sims besluit de terugweg te voet te vervolgen, dwars door de Duitse linies. De Duitsers worden opgesteld in rijen van twee, Sergeant Majoor Frank en de SS-kapitein voorop. Ze lopen dan recht op Renkum af. Hier aangekomen marcheert de colonne vrijmoedig het dorp in, met duidelijk hoorbaar de Duitse laarzen met ijzeren beslag. Om kwart voor twaalf bereiken ze de zuidkant van het dorp en hoeven ze alleen nog maar naar de rivierdijk te marcheren. 

32 krijgsgevangenen
Voorbij de Rijndijk zien ze een wachtpost met vier Duitsers. Frank roept in het Duits dat ze zich geen zorgen hoeven te maken. Ook de wachtpost wordt eenvoudig overrompeld en de mannen mogen meelopen. Met 26 man lopen ze verder langs de Rijn, waar nog eens zes Duitsers van twee andere rivierposten worden uitgenodigd achteraan aan te sluiten. De 6-mans patrouille heeft nu 32 krijgsgevangenen bij zich.

Sims geeft de afgesproken lichtsignalen naar de overkant. Er wordt elf maal over gevaren en even voor twee uur is iedereen aan de overkant. De patrouille krijgt zijn verdiende warme maaltijd en de krijgsgevangenen worden gelijk verhoord. Sims belt generaal Higgins: “Luitenant Sims meldt zich terug met 32 krijgsgevangenen generaal”. “Hoeveel?”. “Tweeëndertig, generaal“. “Ongelooflijk!”.

Locaties oorlogsherinneringen

Evenementen rondom militaire historie